تبلیغات
بیاییــــــــد این آتش ویرانگر را مهار کنیم - جسم-روان-جهان بینی(آشنایی با جسم)
بیاییــــــــد این آتش ویرانگر را مهار کنیم
همواره آمادهء دریافت نظرات و پیشنهاداتِ شما عزیزان هستیم...

مرتبه
تاریخ : یکشنبه 11 بهمن 1394
آشنایی با سیستم جسم انسان
(بخش سوم : ساعت طبیعی بدن)

ساعت طبیعی بدن

عوامل مؤثر در تنظیم ساعت بدن

ملاتونین؛ تنظیم کننده خواب و بیداری 

چه چیزهایی مانع از خواب می شوند؟

و...


ملاتونین؛ تنظیم کننده خواب و بیداری:


ملاتونین هورمونی است که در غده صنوبری (پینه‌آل)، غده کوچکی در مغز، تولید می ‌شود و به تنظیم چرخه خواب و بیداری در بدن کمک می ‌کند.

مقادیر بسیار کمی از ملاتونین در غذاهایی مانند گوشت‌ها،‌ حبوبات، میوه‌ها و سبزی‌ها وجود دارد.

ملاتونین همچنین به صورت مکمل غذایی در بازار وجود دارد، هر چند ارزش تغذیه ‌ای شناخته ‌شده‌ای ندارد.

نقش ملاتونین طبیعی در بدن:

بدن شما دارای ساعت درونی خاص خودش است که به تنظیم چرخه طبیعی ساعات خواب و بیداری (ریتم سیرکادین) کمک می‌ کند و این کنترل تا حدی به تولید ملاتونین بستگی دارد.

تولید ملاتونین به طور طبیعی در بدن تا حدی به میزان نور و روشنایی بستگی دارد. تولید ملاتونین، در حین روزهای کوتاه فصل زمستان ممکن است زودتر،‌ یا در اغلب موارد دیرتر شروع شود. این تغییر در روند ترشح ملاتونین ممکن است در ایجاد علائم "بیماری خلقی فصلی" (SAD) یا افسردگی زمستانی نقش داشته باشد.

میزان طبیعی ملاتونین با افزایش سن به تدریج کاهش پیدا می ‌کند. در برخی از سالمندان ممکن است تولید ملاتونین به حد ناچیزی برسد، یا کلا قطع شود.



تیل روننبرگ پروفسور بخش روان شناسی پزشكی دانشگاه مونیخ می ‌گوید:

هر كدام از ما یك ساعت درونی داریم، مثل همین ساعت واقعی . برای چه از ساعت استفاده می‌ كنیم؟

برای اینكه، مثلاً می ‌خواهیم بدانیم چه وقت باید راه بیافتیم تا سر ساعت به محل كارمان برسیم. ساعت درونی ‌ما نیز تقریباً همین طور كار می‌ كند.

مثلاً زمان مشخصی باید حرارت بدن بالا برود یا ترشح هورمون‌های مخصوصی افزایش پیدا كند تا بدن 2 ساعت بعد، آماده برخاستن از خواب شود.

ساعت درونی در واقع پاسخ تكامل به تحولات نوری و حرارتی پیرامون ماست. به زبان ساده‌ تنظیم فعالیت‌های بدنی مناسب در روز و شب، محصول هدایت و تنظیم این ساعت ژنتیك است، به همین ‌خاطر در هر كدام از ما متفاوت عمل می ‌كند.

مثلاً این ساعت مشخص می ‌كند كه چه وقت بدن ما نیاز به خواب دارد یا چه وقت زمان برخاستن از خواب است. برنامه ساعت درونی آدم‌های سحرخیز با برنامه ساعت درونی آدم‌های شب ‌زنده ‌دار متفاوت است.

تفاوت زمانی ساعت درونی میان آدم‌های خیلی سحرخیز و آدم های خیلی شب زنده‌ دار گاه حتی تا 12 ساعت هم می ‌رسد، طوری كه گاه وقتی یكی به رختخواب می ‌رود، دیگری تازه از خواب بلند شده است.

عوامل مؤثر در تنظیم ساعت بدن:

- سن

اما این ساعت درونی یكنواخت كار نمی‌ كند. یكی از نكات مهم در تنظیم این ساعت، سن است. مثلاً بچه‌های كوچك، شاید برای اینكه به پدر و مادرشان نشان بدهند، بچه ‌داری یعنی چه! صبح اول وقت بیدارند! با افزایش سن این ساعت عقب می ‌رود. در سنین نوجوانی شب زنده‌ داری به اوج می‌ رسد. اما 20 سالگی به بعد هرچه كه سن بالاتر می‌ رود، تحمل بدن برای شب زنده ‌داری كمتر می ‌شود.

- تفاوت زمانی

در این میان یك نكته‌ در مورد هر دو دسته آدم‌های سحرخیز یا ‌شب‌ زنده ‌دار صدق می ‌كند. وقتی برنامه زندگی مان با این ساعت تنظیم نیست، بدن در حالت استرس قرار می‌ گیرد. كارشناسان در این زمینه معتقدند: " وقتی من ساعت درونی‌ای دارم كه دو سه ساعت عقب تر از ساعت بیرونی كار می‌ كند مثل این است كه بخواهم در مسكو كار كنم، در حالی ‌كه در مونیخ زندگی می‌ كنم."

 این تفاوت زمانی، فشاری است كه به مرور زمان خود را نشان می ‌دهد. نكته جالب توجه اینجاست كه این فشار، موجب بروز عادات و خصوصیاتی در فرد میشود.

 تنظیم ساعت درونی با بیرونی

اما، تنظیم این دو ساعت با هم گاهی مقدور نیست، وقتی باید ساعت 7 صبح سر كار باشیم، ولی تا ساعت 9 هنوز گیج خوابیم چاره چیست؟

1- نور بیشتر در محیط كار و محل زندگی. واقعیت این است كه بیشتر ما به اندازه كافی نور دریافت نمی‌ كنیم. كمبود نور یعنی سحرخیزها، سحر خیزتر می‌ شوند، شب زنده‌دارها هم صبح دیرتر از خواب بلند می‌ شوند.

2- سعی كنیم عادات و روش زندگی‌مان را تا جایی كه مقدور است با ساعت درونی‌مان تنظیم كنیم.

روننبرگ معتقد است: تنظیم ساعت كار با ساعت درونی قدم بزرگی است. می دانید اگر این گونه باشد، خلاقیت و سازندگی نیروی كار جامعه چقدر بالا می ‌رود. البته این را هم باید گفت که برای بالا بردن خلاقیت، نمی‌ توان نظام اجتماعی را بر هم زد، مثلاً نمی توان برای بالا بردن خلاقیت نوجوانان‌، از 14 سالگی به بعد دانش‌آموزان به جای ساعت 8 صبح ساعت 9 یا10 به مدرسه بروند!

چه چیزهایی مانع از خواب می شوند؟

1- تعدادی از موادغذایی به علت داشتن ترکیبات خاص باعث ایجاد استرس و کاهش میزان خواب می شوند که آنها را نام می برم :

قهوه- نوشابه های سیاه رنگ- چای- شکلات کاکائویی و سایر مواد کاکائو دار- فلفل سبز- پیاز- الکل- دسرهای خیلی چرب و خیلی شیرین- سس های پرچرب- تنباکو.

2- داروهایی که باعث ایجاد اختلال در خواب می شوند، شامل موارد زیر است:

داروهای رژیمی - داروهای ضد افسردگی- داروهای ضد آسم- داروهای سرماخوردگی که دارای pseudoeghedrine ( پزودواِفِدرین ) هستند مثل داروهای بازکننده بینی- کاهش دهنده های درد که دارای کافئین هستند- هورمون های تیروئیدی- بعضی داروهای فشارخون- استروئیدها و قرص های خواب آور.

3- غذاهای تند و ادویه دار باعث ناراحتی های گوارش یا سوزش معده می شوند.

4- غذاهای خیلی شیرین یا خیلی چرب هضم نمی شوند و باعث نفخ و سایر ناراحتی گوارش می شوند.

5- مصرف الکل هم باعث بروز اختلالات شدیدی در خوابِ شب می شود.

6- مصرف زیاد غذا در شام به علت عدم هضم کامل و ایجاد درد معده ، مانع از خواب می شود.

مکمل ها و ویتامین های لازم برای ایجاد خواب:

اگر هیچکدام از روش های بالا جواب نداد، باید مکمل های ویتامین و سایر مکمل های تجویزشده توسط پزشک را مصرف کنید.

1- مصرف  کلسیم   را افزایش دهید و تأکید می کنم نوشیدن یک لیوان شیرگرم خیلی مفید و موثر است.

2- منیزیم  نیز باعث خواب راحت می شود که معمولاً در ترکیب مکمل های کلسیمی وجود دارد. منابع غذایی منیزیم شامل سبوس گندم، بادام و... است.

3- ویتامین های گروهB ، خصوصا  ً B6 و B12  بسیار مفید و مؤثر هستند و اغلب برای درمان مرض بی خوابی ( insomnia) مصرف می شوند. همچنین منابع غذایی آنها را نیز بیشتر دریافت کنید که شامل جوانه گندم، موز، تخمه آفتابگردان و ماهی تن است.



منابع:سایت تغذیه و سلامت تبیان/روزنامه همشهری/مطلب ترجمه شده از ولدخانی – کارشناس تغذیه تبیان



ارسال توسط استاد لژیون
آرشیو مطالب
پیوند های روزانه
امکانات جانبی
blogskin

قالب وبلاگ